Toplu Sözleşme Müzakere Süreci
Kim masaya oturur, nasıl seçilir? 15 Mayıs tespiti, Ağustos takvimi, gündem belirleme ve uzlaşmazlık hali.
Sınav Sorusu
Tahmini Süre
DERS
Bölüm 1 — Giriş
"Her iki yılda bir, Ağustos ayında, Ankara'da bir masa kurulur. Bir tarafta hükümet. Diğer tarafta sendikalar. Bu masa, 3,5 milyonun katsayısını, maaş zamlarını, sosyal haklarını belirleyecek.
Adı toplu sözleşme müzakeresi. Sen masada değilsin. Ama sendikan orada — eğer yeterince büyükse.
Bu videonun sonunda şunu anlayacaksın: Kimin masaya oturduğunu, nasıl seçildiğini, ne zaman başladığını, ne zaman biteceğini, ve masada uzlaşmazlarsa ne olduğunu."
Bölüm 2 — Masanın iki tarafı
Kamu İşveren Heyeti: Hükümeti temsil ediyor. Başkanı, Cumhurbaşkanı'nın görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan. Yanında Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlık ve kamu kuruluşu temsilcileri. (4688 Md.29/2)
Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti: 15 kişiden oluşuyor.
Kimler var?
- —En fazla üyeli konfederasyonun belirlediği heyet başkanı
- —Her bir hizmet kolunda en fazla üyeli sendikanın 1 temsilcisi (11 kol → 11 temsilci)
- —Üye sayısına göre 2. ve 3. sıradaki konfederasyonlardan birer temsilci
Toplamda 15 kişi. (4688 Md.29/3)
Önemli: Bu 15 kişilik heyet, görüşmeler başlamadan 15 gün önce Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmek zorunda.
Bölüm 3 — Masaya kim oturabilir? 15 Mayıs tespiti
Bir sendikanın masaya oturabilmesi için önce "en çok üyeli" olduğunu kanıtlaması gerekiyor. Bunu nasıl kanıtlar?
Her yıl 15 Mayıs tarihi itibarıyla resmi üye tespiti yapılıyor.
Nasıl işliyor? 1. 15 Mayıs sonrası 5 iş günü içinde her kurumda bir toplantı yapılıyor 2. Toplantıya: kurumun işveren vekili + tahakkuk memuru + o hizmet kolundaki her sendikadan birer temsilci katılıyor 3. Değerlendirme: "bu kurumda kaç kamu görevlisi var, hangi sendikada kaç üye var" 4. Aidat kesintisi listesi esas alınıyor — aidat kesintisi üyeliğin en güçlü kanıtı 5. Tutanak imzalanıp Çalışma Bakanlığı'na gönderiliyor 6. Bakanlık Temmuz'un ilk haftasında Resmî Gazete'de yayımlıyor (4688 Md.30)
Yayım tarihinden 5 iş günü içinde hatalı tespit için Ankara İş Mahkemesi'ne itiraz edilebilir.
Bölüm 4 — Müzakere takvimi
Toplu sözleşme görüşmeleri tek rakamla biten yıllarda yapılıyor. 2025, 2027, 2029... (4688 Md.31)
Başlangıç: Ağustos ayının ilk iş günü Bitiş: Ağustos ayının son iş günü
Yani tüm süreç Ağustos'a sığıyor.
Hafta sonu ve resmi tatil günlerinde görüşmelere ara veriliyor.
Gündem nasıl belirleniyor?
- —Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti tekliflerini en az 1 hafta önce Devlet Personel Başkanlığı'na veriyor
- —Genel talepler + hizmet kolu talepleri ayrı ayrı hazırlanıyor
- —Görüşme başında iki heyetin başkanları birlikte gündem belirliyor
Bölüm 5 — Tek metin kuralı ve sınırlar
Görüşmeler sonunda ortaya tek bir metin çıkıyor:
- —Kamu görevlilerinin geneline yönelik bölüm
- —Her hizmet koluna özgü bölüm
Bu metnin bazı sınırları var:
❌ Kurumsal hiyerarşiyi bozacak hükümler konulamaz ❌ Aynı/benzer unvanlı çalışanlar arasında kurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler konulamaz
Anlaşma olursa metin imzalanıp Resmî Gazete'de yayımlanıyor. (4688 Md.31)
Bölüm 6 — Uzlaşmazlık ne olur?
Masada anlaşmazlarsa ne olur?
Toplantı tutanağına uzlaşılan ve uzlaşılamayan konular yazılır. Tutanak imzalanır.
Ardından 3 iş günü içinde Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurulabilir. (4688 Md.33)
Hakem Kurulu'nun kararı bağlayıcıdır.
Bu süreci bir sonraki modülde — "İmza ve Uygulama" — detaylıca ele alacağız.
Bölüm 7 — Kültür Kolu: Hizmet Koluna Özgü Talepler
Müzakere masasındaki 15 kişilik heyetin 11'i hizmet kollarını temsil ediyor. Her hizmet kolunun ayrı talepler paketi hazırlama hakkı var — genel tablonun üstüne biner.
Kültür ve sanat hizmetleri kolu — DTGM, DOB, CSO, müze, kütüphane, kültür merkezi çalışanları — bu hakkı ne kadar kullanıyor?
Şu an: yeterince az.
Neden? Çünkü kültür kolunun özgün sorunları hem 4688 hem 5441/1309 hem DT Yönergesi katmanlarında gizleniyor. Bu kesişimi görmeden talep paketi yazılamaz.
Biz göreceğiz. Dört somut talep.
Kapanış
"Şimdi ne olduğunu biliyorsun. Her iki yılda bir Ağustos'ta, Ankara'daki o masada senin adına biri oturuyor — sendikan.
Sendikan o masada oturabilmek için yeterince büyük olmak zorunda. Kültür kolunda masada güçlü olmak için — kültür sanatkarının özgün taleplerini tanıyan, belgeleyen, müzakereye taşıyan bir sendika lazım.
Yeterince büyük olmak için yeterince üye gerekiyor. Yeterince üye için seni gerekiyor.
SEM'i takip et."
KENDİNİ SINA — 16 SORU
Bu modülün soru bankasının tamamı. Önce kendiniz cevaplayın, sonra gerekçesini açın — her cevabın yasal dayanağı yazılı.
1.4688 Md.31'e göre toplu sözleşme görüşmeleri hangi yıllarda yapılır?
- AHer yıl
- BÇift rakamla biten yıllarda
- CTek rakamla biten yıllarda
- DCumhurbaşkanlığının belirleyeceği yıllarda
CEVABI GÖSTER →
CTek rakamla biten yıllarda
4688 Md.31: "Toplu sözleşme görüşmeleri son rakamı tek olan yıllarda yapılır." Görüşmeler Ağustos'un ilk iş gününde başlar ve Ağustos'un son iş gününde tamamlanır; Hakem Kurulu kararı da bu süreye dahildir.
2.Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanlığı nasıl belirlenir?
- ATüm sendikalar arasında rotasyon sistemiyle
- BÇalışma Bakanlığı tarafından atanır
- CEn fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından belirlenir
- DHeyet kendi içinde seçimle belirler
CEVABI GÖSTER →
CEn fazla üyeye sahip konfederasyon tarafından belirlenir
4688 Md.29: Heyetin başkanını en fazla üyeli konfederasyon belirler. Bu düzenleme, toplu sözleşme masasında kimin söz sahibi olduğunu doğrudan etkiler. Üye sayısı müzakere gücünün anahtarıdır — bu yüzden yetki tespiti (15 Mayıs verisi) sendikalar için kritik öneme sahiptir.
3.15 Mayıs üye tespitinde sendika üyeliğinin esas kanıtı olarak ne kullanılır?
- AÜyelik formu fotokopisi
- BSendika kimlik kartı
- CAidat kesintisi listesi
- DSendikaya gönderilen yazılı beyan
CEVABI GÖSTER →
CAidat kesintisi listesi
4688 Md.30: Tespit toplantısında kurumda çalışan kamu görevlilerinin 15 Mayıs tarihi itibarıyla listesi ile üyelerinden aidat kesintisi yapılan sendikaların üyelerini gösterir liste değerlendirilir. Aidat kesintisi, üyeliğin en güçlü ve resmi kanıtıdır.
4.Çalışma Bakanlığı, 15 Mayıs tespiti sonuçlarını ne zaman Resmî Gazete'de yayımlar?
- AHaziran'ın son haftası
- BTemmuz'un ilk haftası
- CAğustos'un ilk günü
- DEkim ayında
CEVABI GÖSTER →
BTemmuz'un ilk haftası
4688 Md.30: "Buna göre kamu görevlileri sendikaları ile konfederasyonların toplam üye sayısını belirler ve sonuçları her yıl temmuz ayının ilk haftasında Resmî Gazetede yayımlar." Yayım tarihinden 5 iş günü içinde Ankara İş Mahkemesi'ne itiraz edilebilir.
5.Toplu sözleşme görüşmelerinin uzlaşmazlıkla sonuçlanması halinde Hakem Kurulu'na başvuru süresi ne kadardır?
- A5 iş günü
- B7 gün
- C3 iş günü
- D15 gün
CEVABI GÖSTER →
C3 iş günü
4688 Md.33: "Toplantı tutanağı imzalanmasından veya görüşmelerin uzlaşmazlıkla sonuçlandığının tespit tutanağı ile belirlenmesinden itibaren üç işgünü içerisinde... Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulabilir." Hakem Kurulu kararı bağlayıcıdır.
6.4688 Md.31'e göre toplu sözleşme metnine aşağıdakilerden hangisi konulamaz?
- AMaaş katsayısı artış oranı
- BYemek ve ulaşım yardımı düzenlemesi
- Cİkramiye miktarı
- DKurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler
CEVABI GÖSTER →
DKurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler
4688 Md.31: "Toplu sözleşmeye kurumsal hiyerarşiyi bozacak ve aynı veya benzer unvanlı kamu görevlilerinin mali ve sosyal hakları arasında kurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler konulamaz." Bu kural, kamu hizmetinde eşit işlem ilkesini korumaya yöneliktir.
7.Kültür Emek-Sen, kültür ve sanat hizmetleri kolunun toplu sözleşme müzakeresine özgün talepler taşımak istiyor. Aşağıdakilerden hangisi 4688 Md.31 kapsamında hizmet koluna özgü bölüme konulabilecek bir taleptir?
- ATüm kamu görevlilerine eşit katsayı artışı
- BDTGM sanatkarları için hafta sonu temsil ek ücreti
- CHakem Kurulu üye sayısının artırılması
- D15 Mayıs üye tespiti takviminin değiştirilmesi
CEVABI GÖSTER →
BDTGM sanatkarları için hafta sonu temsil ek ücreti
4688 Md.31 kapsamında toplu sözleşme genel bölüm + hizmet kollarına özgü bölümden oluşur. DTGM sanatkarları için hafta sonu temsil ek ücreti, kültür ve sanat hizmetleri koluna özgü bir taleptir — 5441 Md.5 kapsamındaki sanatkar memurun çalışma koşullarını doğrudan ilgilendirir. Genel katsayı artışı (A) genel bölümde yer alır. Hakem Kurulu yapısı (C) ve üye tespiti takvimi (D) toplu sözleşme içeriğini değil usulünü ilgilendirir — talep kapsamının dışındadır.
Dayanak: 4688 Md.31 × 5441 Md.5
8.DT Fikri Hak Alımları Yönergesi Md.5, bir eserin 5 yılı aşan temsili için ek sözleşme zorunluluğu öngörüyor. Bu hakkın toplu sözleşme yoluyla güçlendirilmesinde hangi yaklaşım daha etkilidir?
- AYönergeyi hatırlatan bir bildiri yayımlamak
- BHer sanatkarın kendi bireysel talebini yargı yoluyla takip etmesi
- CToplu sözleşmenin hizmet kolu bölümüne kurumun yıllık bildirim yükümlülüğü + minimum ek ücret güvencesi maddesi koymak
- DSanat Kurulu'ndan yıllık rapor istemek
CEVABI GÖSTER →
CToplu sözleşmenin hizmet kolu bölümüne kurumun yıllık bildirim yükümlülüğü + minimum ek ücret güvencesi maddesi koymak
Bireysel takip (B) ve kurumsal bildirim talebi (D) zayıf mekanizmalardır — uygulanmaları kurumun insiyatifine bırakılır. Toplu sözleşme hizmet kolu bölümüne madde eklenmesi ise hukuki bağlayıcılık kazandırır: kurum bildirim yapmakla yükümlü olur, sanatkar minimum ek ücret güvencesine kavuşur. Bu, yönergedeki mevcut hakkı işlevsel kılan en güçlü mekanizmadır.
Dayanak: 4688 Md.31 × DT Fikri Hak Alımları Yönergesi Md.5
9.Kamu İşveren Heyeti'nin başkanı kimdir?
- AÇalışma Bakanı
- BCumhurbaşkanı'nın görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan
- CDevlet Personel Başkanı
- DKamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı
CEVABI GÖSTER →
BCumhurbaşkanı'nın görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan
Kamu İşveren Heyeti'nin başkanlığını Cumhurbaşkanı'nın görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bir bakan yürütür; yanında Cumhurbaşkanınca belirlenen bakanlık ve kamu kuruluşu temsilcileri bulunur.
Dayanak: 4688 Md.29/2
10.15 kişilik Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti, görüşmeler başlamadan kaç gün önce Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmelidir?
- A5 gün
- B15 gün
- C30 gün
- D60 gün
CEVABI GÖSTER →
B15 gün
15 kişilik heyet, görüşmeler başlamadan 15 gün önce Devlet Personel Başkanlığı'na bildirilmek zorundadır.
Dayanak: 4688 Md.29/3
11.Toplu sözleşme metnine konulamayacak hükümler arasında hangisi YER ALIR?
- AGenel talepler
- BKurumsal hiyerarşiyi bozacak hükümler
- CHizmet koluna özgü talepler
- DMali ve sosyal haklar
CEVABI GÖSTER →
BKurumsal hiyerarşiyi bozacak hükümler
Toplu sözleşme metnine kurumsal hiyerarşiyi bozacak hükümler ve aynı/benzer unvanlı çalışanlar arasında kurumlar arası dengesizliğe yol açacak hükümler konulamaz.
Dayanak: 4688 Md.31
12.15 Mayıs tespitinin sonuçları Resmî Gazete'de ne zaman yayımlanır?
- AMayıs'ın son haftasında
- BHaziran'ın ortasında
- CTemmuz'un ilk haftasında
- DAğustos'un ilk günü
CEVABI GÖSTER →
CTemmuz'un ilk haftasında
Çalışma Bakanlığı, kurumlardan gelen tespit tutanaklarını Temmuz'un ilk haftasında Resmî Gazete'de yayımlar.
Dayanak: 4688 Md.30
13.Bir sendika, 15 Mayıs tespit sonucunun hatalı olduğunu düşünüyor. Ne yapabilir?
- ADoğrudan Danıştay'a başvurabilir
- BYayım tarihinden itibaren 5 iş günü içinde Ankara İş Mahkemesi'ne itiraz edebilir
- Cİtiraz hakkı yoktur, sonuç kesindir
- DÇalışma Bakanlığı'na dilekçe vermesi yeterlidir
CEVABI GÖSTER →
BYayım tarihinden itibaren 5 iş günü içinde Ankara İş Mahkemesi'ne itiraz edebilir
Yayım tarihinden itibaren 5 iş günü içinde hatalı tespit için Ankara İş Mahkemesi'ne itiraz edilebilir.
Dayanak: 4688 Md.30
14.Toplu sözleşme gündemi nasıl belirlenir?
- AYalnızca Kamu İşveren Heyeti belirler
- BSendikalar Heyeti teklifini en az 1 hafta önce Devlet Personel Başkanlığı'na verir; genel ve hizmet kolu talepleri ayrı hazırlanır, görüşme başında iki heyet başkanı gündemi birlikte belirler
- CCumhurbaşkanlığı kararnamesiyle belirlenir
- DGündem önceden belirlenmez, görüşme sırasında oluşturulur
CEVABI GÖSTER →
BSendikalar Heyeti teklifini en az 1 hafta önce Devlet Personel Başkanlığı'na verir; genel ve hizmet kolu talepleri ayrı hazırlanır, görüşme başında iki heyet başkanı gündemi birlikte belirler
Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti tekliflerini en az 1 hafta önce Devlet Personel Başkanlığı'na verir. Genel talepler ve hizmet kolu talepleri ayrı hazırlanır; görüşme başında iki heyetin başkanları birlikte gündemi belirler.
15.Toplu sözleşme görüşmeleri hafta sonu ve resmi tatillerde nasıl işler?
- AGörüşmelere ara verilir
- BGörüşmeler kesintisiz devam eder
- CYalnızca hafta sonları görüşülür
- DResmi tatillerde toplantı zorunludur
CEVABI GÖSTER →
AGörüşmelere ara verilir
Hafta sonu ve resmi tatil günlerinde görüşmelere ara verilir; tüm süreç yine de Ağustos ayına sığar.
Dayanak: 4688 Md.31
16.Kültür ve sanat hizmetleri kolunun toplu sözleşme masasında özgün taleplerini yeterince kullanamamasının temel nedeni nedir?
- AKültür kolunun toplu sözleşme hakkı yoktur
- BKültür kolunun özgün sorunları 4688, 5441/1309 ve DT Yönergesi gibi birden fazla mevzuat katmanında dağınık durur; bu kesişim görülmeden talep paketi hazırlanamaz
- CKültür kolu 15 kişilik heyette temsil edilmiyor
- DKültür kolu talepleri yasaktır
CEVABI GÖSTER →
BKültür kolunun özgün sorunları 4688, 5441/1309 ve DT Yönergesi gibi birden fazla mevzuat katmanında dağınık durur; bu kesişim görülmeden talep paketi hazırlanamaz
Kültür kolunun özgün sorunları hem 4688 hem 5441/1309 hem DT Yönergesi katmanlarında gizleniyor. Bu kesişimi görmeden talep paketi yazılamaz — bu yüzden kültür kolu bu hakkı şu an yeterince az kullanıyor.