İmza ve Uygulama — Sözleşme Hayata Nasıl Geçer?
İmza yetkisi, Resmî Gazete yayımı, Hakem Kurulu yolu, belediye sosyal denge sözleşmesi ve uygulama süreci.
Sınav Sorusu
Tahmini Süre
DERS
AÇILIŞ
Toplu sözleşme imzalandı, Resmî Gazete'de yayımlandı. Ama kurumun bunu uygulamadığını fark ettin. Şimdi ne yaparsın?
Bu bölüm imzadan maaşına yansımasına kadar olan süreci — Md.29, Md.31, Md.32 ve Md.33 üzerinden — gösteriyor.
BÖLÜM 1 — KİM İMZALAR?
Toplu sözleşmeyi imzalamaya yetkili olanlar: kamu adına Kamu İşveren Heyeti Başkanı; kamu görevlileri adına ise genel bölüm için Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı, hizmet kolu bölümleri için ilgili sendika temsilcisi (Md.29).
Yani genel bölümü tek kişi imzalar, ama hizmet koluna özgü bölümü o kolda en fazla üyeye sahip sendikanın temsilcisi imzalar.
BÖLÜM 2 — İMZADAN UYGULAMAYA
Toplu sözleşme metni imzalanır
↓
Resmî Gazete'de yayımlanır
↓
Yayım tarihiyle bağlayıcılık kazanır
↓
İki mali yıl boyunca uygulanır
Sonrasında: Maliye Bakanlığı uygulama genelgesi çıkarır, katsayı ve ek ödemeler SGK'ya bildirilir, takip eden bordrodan itibaren uygulanır. Geriye dönük farklar varsa ayrıca ödenir.
BÖLÜM 3 — EMEKLİLERE DE YANSIR MI?
Toplu sözleşmeden doğan mali haklar yalnızca çalışanları kapsamaz.
Toplu sözleşmenin kapsadığı mali haklar, bağlı oldukları sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, malullük veya ölüm aylığı alanlara da uygulanır (Md.28/son fıkra).
BÖLÜM 4 — UYUŞMAZLIK: HAKEM KURULU
Müzakerede uzlaşılamazsa: uzlaşılan ve uzlaşılamayan konular tutanağa geçer, tutanak imzalanır, 3 iş günü içinde Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurulur (Md.33).
Kritik: Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir. İtiraz yolu kapalı — bu kesinlik, sürecin hukuki istikrarını korumak için öngörülmüştür.
BÖLÜM 5 — HAKEM KURULU'NA BAŞVURULMAZSA?
Hiçbir konfederasyon Hakem Kurulu'na başvurmazsa ya da görüşmelerden çekilirse, kamu görevlilerine sonraki iki mali yıl boyunca uygulanacak mali ve sosyal haklar genel hükümlere göre belirlenir (Md.31).
Bu, toplu sözleşmenin sağladığı ek kazanımların o dönem için ortadan kalkması demek — sendikanın masaya oturmamış sayılmasıyla eşdeğer bir sonuç.
BÖLÜM 6 — BELEDİYE ÖZEL DURUMU
Belediyeler ve il özel idareleri, ulusal toplu sözleşmeden ayrı olarak yerel bir sözleşme yapabilir: sosyal denge tazminatı (Md.32).
Kim yapar? Belediye başkanı (veya vali) ile o kurumda en çok üyeli sendika. Ne zaman? Toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasından sonraki 3 ay içinde.
Sınırları: Bu sözleşme 4688 kapsamında toplu sözleşme sayılmaz, Hakem Kurulu'na gidilemez ve ödemeler kazanılmış hak oluşturmaz. Ayrıca belediyenin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ve Hazine borcu toplamı, son yıl bütçe gelirinin %10'unu aşıyorsa bu sözleşme yapılamaz.
BÖLÜM 7 — KÜLTÜR KOLUNA ÖZGÜ BÖLÜM
Genel bölüm tüm kamu çalışanlarına uygulanır. Hizmet kolu bölümü seni özgün biçimde etkiler.
Kültür ve Sanat kolunda müzakere edilebilecek başlıklar:
- —Gece/hafta sonu ek ücreti
- —temsil takvimi hafta sonuna yığıldığı için
- —Turne tazminatı
- —5441 Md.18'deki yolluk/konaklama boşluğunu doldurmak için
- —Nesnel yenileme kriteri
- —5441 Md.8'deki Sanat Kurulu'nun subjektif değerlendirmesine karşı ölçüt getirmek için
- —Telif takip mekanizması
- —5 yılı aşan temsiller için otomatik ek sözleşme
Bu bölümü, 6. kolda en fazla üyeye sahip sendika müzakere eder. Yetkisiz sendika bu masaya oturamaz.
KAPANIŞ
İmza yalnızca son adım değil — bağlayıcılığın başladığı an. Resmî Gazete yayımı, uygulama genelgesi ve bordroya yansıma bu andan sonra işliyor.
Ama masaya oturmak, imzalamak, hizmet koluna özgü talebi kazanmak — hepsi üye sayısına dayanıyor.
KENDİNİ SINA — 14 SORU
Bu modülün soru bankasının tamamı. Önce kendiniz cevaplayın, sonra gerekçesini açın — her cevabın yasal dayanağı yazılı.
1.Toplu sözleşmenin hizmet kollarına yönelik bölümlerini imzalamaya kim yetkilidir?
- AKamu İşveren Heyeti Başkanı tek başına
- BKamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı
- Cİlgili sendika temsilcisi
- DDevlet Personel Başkanı
CEVABI GÖSTER →
Cİlgili sendika temsilcisi
4688 Md.29: Toplu sözleşmeyi imzalamaya kamu görevlileri adına sözleşmenin genel bölümü için Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı, hizmet kollarına yönelik bölümler için ise ilgili sendika temsilcisi yetkilidir.
2.İmzalanan toplu sözleşme metni nerede yayımlanarak bağlayıcılık kazanır?
- AÇalışma Bakanlığı web sitesinde
- BResmî Gazete'de
- CDevlet Personel Başkanlığı genelgesiyle
- DCumhurbaşkanlığı kararnamesiyle
CEVABI GÖSTER →
BResmî Gazete'de
4688 Md.31: "İmzalanan toplu sözleşme metinleri Resmî Gazetede yayımlanır." Yayım tarihiyle birlikte metin bağlayıcılık kazanır ve iki mali yıl boyunca uygulanır.
3.Kamu Görevlileri Hakem Kurulu kararı kesinleştikten sonra taraflardan biri itiraz ederse ne olur?
- Aİtiraz edilirse karar askıya alınır, yargı yoluna gidilir
- BDanıştay'a başvurulabilir, Danıştay kararı bozabilir
- CHakem Kurulu yeniden toplanarak kararını gözden geçirir
- Dİtiraz yolu kapalıdır; karar kesin ve bağlayıcıdır
CEVABI GÖSTER →
Dİtiraz yolu kapalıdır; karar kesin ve bağlayıcıdır
4688 Md.33: "Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun kararları kesin olup bu kararlar toplu sözleşme hükmündedir." Kesinlik, tarafların karara itiraz ederek süreci uzatamaması anlamına gelir. Bu düzenleme toplu sözleşmenin hukuki istikrarını güvence altına almak için öngörülmüştür — kararsızlık değil sonuç sağlamak amacıyla.
4.4688 Md.32 kapsamında belediyelerde yapılan sosyal denge tazminatı sözleşmesi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- ABu sözleşme 4688 kapsamında toplu sözleşme sayılır
- BHakem Kurulu'na başvuru hakkı doğurur
- CSözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılır
- DBu sözleşme 4688 kapsamında toplu sözleşme sayılmaz
CEVABI GÖSTER →
DBu sözleşme 4688 kapsamında toplu sözleşme sayılmaz
4688 Md.32: "Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz." Ayrıca bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
5.Toplu sözleşme görüşmelerine hiçbir konfederasyon temsilcisi katılmaz veya görüşmelerden çekilirse ne olur?
- AGörüşmeler otomatik olarak bir sonraki yıla ertelenir
- BHakem Kurulu re'sen karar verir
- CKamu görevlilerinin hakları genel hükümlere göre belirlenir
- DBir önceki toplu sözleşme uzatılır
CEVABI GÖSTER →
CKamu görevlilerinin hakları genel hükümlere göre belirlenir
4688 Md.31: "Toplu sözleşme görüşmelerine katılmaya yetkili hiçbir konfederasyon temsilcisinin toplu sözleşme görüşmelerine katılmaması veya toplu sözleşme görüşmelerinin uzlaşmazlıkla sonuçlanmasına rağmen tarafların Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurmaması halinde, kamu görevlilerine sonraki iki mali yıl boyunca uygulanacak mali ve sosyal haklar genel hükümlere göre belirlenir."
6.4688 Md.32'ye göre belediye sosyal denge tazminatı sözleşmesi ne zaman yapılabilir?
- AToplu sözleşme görüşmeleri başlamadan önce
- BHer yıl Mayıs ayında
- CToplu sözleşme sürecinin tamamlanmasından sonraki 3 ay içinde
- DMahalli idareler seçiminden önce herhangi bir zamanda
CEVABI GÖSTER →
CToplu sözleşme sürecinin tamamlanmasından sonraki 3 ay içinde
4688 Md.32: "...toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir." Ayrıca sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez.
7.Toplu sözleşmeden doğan mali haklar kimlere uygulanır?
- AYalnızca çalışan kamu görevlilerine
- BÇalışanlara ve bağlı oldukları sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, malullük veya ölüm aylığı alanlara
- CYalnızca sendika üyelerine
- DYalnızca yeni işe başlayanlara
CEVABI GÖSTER →
BÇalışanlara ve bağlı oldukları sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, malullük veya ölüm aylığı alanlara
Md.28/son fıkra: toplu sözleşmenin kapsadığı mali haklar yalnızca çalışanları değil, bağlı oldukları sosyal güvenlik kurumundan emeklilik, malullük veya ölüm aylığı alanları da kapsar.
Dayanak: 4688 Md.28
8.Müzakerede uzlaşılamazsa, taraflar Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na kaç iş günü içinde başvurmalıdır?
- A1 iş günü
- B3 iş günü
- C7 iş günü
- D15 iş günü
CEVABI GÖSTER →
B3 iş günü
Uzlaşılan/uzlaşılamayan konular tutanağa geçer, tutanak imzalanır ve 3 iş günü içinde Kamu Görevlileri Hakem Kurulu'na başvurulur.
Dayanak: 4688 Md.33
9.Toplu sözleşme Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra maaşa yansıma süreci nasıl işler?
- ADoğrudan bir sonraki gün otomatik yansır
- BMaliye Bakanlığı uygulama genelgesi çıkarır, katsayı ve ek ödemeler SGK'ya bildirilir, takip eden bordrodan itibaren uygulanır
- CHer kurum kendi yansıtma tarihini belirler
- DYalnızca yıl sonunda toplu olarak ödenir
CEVABI GÖSTER →
BMaliye Bakanlığı uygulama genelgesi çıkarır, katsayı ve ek ödemeler SGK'ya bildirilir, takip eden bordrodan itibaren uygulanır
Toplu sözleşme Resmî Gazete'de yayımlandıktan sonra Maliye Bakanlığı uygulama genelgesi çıkarır, katsayı ve ek ödemeler SGK'ya bildirilir ve takip eden bordrodan itibaren uygulanır. Geriye dönük farklar varsa ayrıca ödenir.
10.Kültür ve Sanat kolunda toplu sözleşmenin hizmet koluna özgü bölümünde hangi başlıklar müzakere edilebilir?
- AYalnızca genel maaş zammı
- BGece/hafta sonu ek ücreti, turne tazminatı, nesnel yenileme kriteri, telif takip mekanizması
- CYalnızca emeklilik yaşı
- DYalnızca kadro sayısı
CEVABI GÖSTER →
BGece/hafta sonu ek ücreti, turne tazminatı, nesnel yenileme kriteri, telif takip mekanizması
Kültür ve Sanat kolunda müzakere edilebilecek özgün başlıklar arasında gece/hafta sonu ek ücreti, turne tazminatı, nesnel yenileme kriteri ve telif takip mekanizması yer alır.
11.Kültür ve Sanat kolunun hizmet koluna özgü toplu sözleşme bölümünü kim müzakere eder?
- AKültür ve Turizm Bakanı
- B6. kolda en fazla üyeye sahip sendika
- CTüm sendikalar eşit oranda
- DKamu İşveren Heyeti Başkanı tek başına
CEVABI GÖSTER →
B6. kolda en fazla üyeye sahip sendika
Hizmet koluna özgü toplu sözleşme bölümünü, o kolda en fazla üyeye sahip sendikanın temsilcisi müzakere edip imzalar (Md.29). Yetkisiz sendika bu masaya oturamaz.
Dayanak: 4688 Md.29
12.Bir belediyenin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ve Hazine borcu toplamı, son yıl bütçe gelirinin %12'sine ulaştı. Sosyal denge tazminatı sözleşmesi yapılabilir mi?
- AEvet, sınır olmadığı için her zaman yapılabilir
- BHayır — borç toplamı bütçe gelirinin %10'unu aştığı için Md.32 kapsamında sözleşme yapılamaz
- CEvet ama yalnızca yarı oranda ödeme yapılarak
- DHayır, hiçbir belediyede bu sözleşme yapılamaz
CEVABI GÖSTER →
BHayır — borç toplamı bütçe gelirinin %10'unu aştığı için Md.32 kapsamında sözleşme yapılamaz
Md.32: ilgili mahalli idarenin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ve Hazine borcu toplamının, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin %10'unu aşması halinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz.
Dayanak: 4688 Md.32
13.Sosyal denge tazminatı sözleşmesini belediye tarafında kim imzalar?
- ABelediye meclis başkanı
- BBelediye başkanı (veya il özel idaresinde vali)
- Cİl Genel Meclisi
- DKaymakam
CEVABI GÖSTER →
BBelediye başkanı (veya il özel idaresinde vali)
Belediyelerde belediye başkanının, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine ilgili meclisin karar vermesi halinde, o kurumda en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya yetkili temsilcisiyle sözleşme yapılır.
Dayanak: 4688 Md.32
14.Turne tazminatı ve nesnel yenileme kriteri gibi kültür koluna özgü taleplerin toplu sözleşmeye girebilmesi hangi koşula bağlıdır?
- AKültür Bakanlığı'nın tek taraflı kararına
- B6. kolda yetkili (en fazla üyeli) sendikanın bu talepleri müzakere masasına taşımasına — yetkiyi belirleyen 15 Mayıs üye sayısıdır
- CSanat Kurulu'nun onayına
- DDanıştay kararına
CEVABI GÖSTER →
B6. kolda yetkili (en fazla üyeli) sendikanın bu talepleri müzakere masasına taşımasına — yetkiyi belirleyen 15 Mayıs üye sayısıdır
Kültür koluna özgü talepler ancak 6. kolda yetkili (en fazla üyeli) sendika tarafından müzakere masasına taşınabilir. Bu yetkiyi belirleyen 15 Mayıs üye sayısı tespitidir.
Dayanak: 4688 Md.29, Md.30