ILO Normları — Genel Çerçeve
ILO'nun 1919 kuruluşu, üçlü temsil yapısı, sözleşme-tavsiye ayrımı ve Anayasa Md.90 bağlantısı.
Sınav Sorusu
Tahmini Süre
DERS
Bölüm 1 — Giriş
"4688'i anlattık, toplu sözleşmeyi anlattık. Ama tüm bu hakların üzerine oturduğu zemin var: uluslararası hukuk.
ILO — Uluslararası Çalışma Örgütü. 1919'da kurulan, Türkiye'nin 1932'den beri üye olduğu, 107 sözleşmesini onayladığı bu örgüt 4688'in arka planını oluşturuyor.
Bu videoyu izledikten sonra şunu anlayacaksın: ILO nedir, nasıl çalışır, Türkiye'yi nasıl bağlar?"
Bölüm 2 — ILO'nun Kuruluşu
1919 — Birinci Dünya Savaşı bitti. Versailles Antlaşması imzalandı. Antlaşmanın 13. bölümü bir dünya çalışma örgütü kuruyordu: ILO.
Neden o dönemde? Çünkü 19. yüzyılın sanayi devrimi işçileri yoketti. Çocuk işçilik, 16 saatlik çalışma günleri, hiçbir güvence yok. Rus Devrimi patlamıştı (1917) — sosyalist hareket tüm Avrupa'yı tehdit ediyordu. Hükümetler bir denge kurmak istedi: çalışma koşullarını iyileştirin, devrimi önleyin.
ILO'nun yapısı bugün hâlâ özgün: üç taraflı (tripartite). Her üye ülkeden hükümet + işverenler + işçiler temsilci gönderiyor. Bu, ILO kararlarının işçi örgütlerinin sesi olmadan alınamayacağı anlamına geliyor.
Bölüm 3 — ILO Sözleşmeleri Nasıl Çalışır?
ILO iki tür norm üretiyor: Sözleşme (Convention): onaylayan ülke için bağlayıcı Tavsiye Kararı (Recommendation): rehber niteliğinde, bağlayıcı değil
Onay (ratification) kritik adım. Türkiye bir ILO sözleşmesini onayladığında, o sözleşme iç hukuka entegre olur. Anayasa Md.90/son: usulüne göre yürürlüğe konulan uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir.
Yani ILO sözleşmesi + Anayasa Md.90 = 4688'in üstünde bir güvence zemini.
Bölüm 4 — Türkiye ve ILO
Türkiye 1932'den beri ILO üyesi. Bugüne kadar 60'ın üzerinde sözleşme onayladı.
Kamu çalışanları için kritik üç sözleşme: → ILO 87 (1948): Örgütlenme özgürlüğü — Türkiye 1993'te onayladı → ILO 98 (1949): Örgütlenme ve toplu pazarlık hakkı — Türkiye 1952'de onayladı → ILO 151 (1978): Kamu çalışanları ilişkileri sözleşmesi — Türkiye 1993'te onayladı
Bu üç sözleşme birlikte okunduğunda 4688'in neden böyle kurulduğu anlaşılıyor.
Bölüm 5 — ILO'nun Denetim Mekanizmaları
Sözleşme onaylamak yetmiyor — uygulama takip ediliyor.
ILO'nun denetim yolları: 1. Uzmanlar Komitesi: hükümetler her yıl rapor gönderiyor, komite değerlendiriyor 2. Uygulama Komitesi: ILO Konferansı'nda ciddi ihlaller görüşülüyor 3. Örgütlenme Özgürlüğü Komitesi: sendikalar doğrudan şikâyet başvurusu yapabiliyor
Türkiye, özellikle kamu çalışanları sendikal hakları konusunda birden fazla kez ILO denetimine muhatap olmuştur. 2012 reformlarının (6289 sayılı Kanun) arka planında bu uluslararası baskı da yer alıyor.
Kapanış
"4688 bir vakumda doğmadı. Arkasında 1919'dan bu yana biriken uluslararası çalışma hukuku var.
ILO 87, 98, 151 — bunları ayrı modüllerde detaylıca göreceğiz.
SEM'i takip et."
KENDİNİ SINA — 8 SORU
Bu modülün soru bankasının tamamı. Önce kendiniz cevaplayın, sonra gerekçesini açın — her cevabın yasal dayanağı yazılı.
1.ILO hangi yıl kuruldu?
- A1932
- B1919
- C1948
- D1978
CEVABI GÖSTER →
B1919
ILO, 1919'da Versailles Antlaşması'nın 13. bölümüyle kuruldu.
2.Türkiye ILO'ya hangi yıl üye oldu?
- A1919
- B1932
- C1952
- D1993
CEVABI GÖSTER →
B1932
Türkiye 1932'den beri ILO üyesidir. Bugüne kadar 60'ın üzerinde sözleşme onaylamıştır.
3.ILO'nun "üç taraflı" (tripartite) yapısı ne anlama gelir?
- AÜç farklı ülkeden temsilci gelir
- BHer üye ülkeden hükümet, işverenler ve işçiler temsilci gönderir
- CYalnızca hükümetler karar alır
- DÜç büyük ülke ILO'yu yönetir
CEVABI GÖSTER →
BHer üye ülkeden hükümet, işverenler ve işçiler temsilci gönderir
ILO'nun yapısı üç taraflıdır (tripartite): her üye ülkeden hükümet, işverenler ve işçiler temsilci gönderir. Bu, ILO kararlarının işçi örgütlerinin sesi olmadan alınamayacağı anlamına gelir.
4.ILO'nun ürettiği iki tür norm nedir?
- AKanun ve yönetmelik
- BSözleşme (bağlayıcı) ve Tavsiye Kararı (bağlayıcı değil)
- CAnayasa ve tüzük
- DProtokol ve bildirge
CEVABI GÖSTER →
BSözleşme (bağlayıcı) ve Tavsiye Kararı (bağlayıcı değil)
ILO iki tür norm üretir: Sözleşme (Convention) — onaylayan ülke için bağlayıcı, ve Tavsiye Kararı (Recommendation) — rehber niteliğinde, bağlayıcı değil.
5.Anayasa Md.90/son'a göre onaylanan bir ILO sözleşmesinin iç hukuktaki yeri nedir?
- AYalnızca tavsiye niteliğindedir
- BUsulüne göre yürürlüğe konulan uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir
- CAnayasa'dan üstündür
- DYalnızca imzalayan hükümeti bağlar
CEVABI GÖSTER →
BUsulüne göre yürürlüğe konulan uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir
Anayasa Md.90/son: usulüne göre yürürlüğe konulan uluslararası antlaşmalar kanun hükmündedir. Yani ILO sözleşmesi + Anayasa Md.90 = 4688'in üstünde bir güvence zemini.
Dayanak: Anayasa Md.90
6.Kamu çalışanları için kritik üç ILO sözleşmesi ve onay yılları hangi seçenekte doğru eşleştirilmiştir?
- AILO 87 (1993), ILO 98 (1952), ILO 151 (1993)
- BILO 87 (1952), ILO 98 (1993), ILO 151 (1978)
- CILO 87 (1978), ILO 98 (1952), ILO 151 (1993)
- DHepsi aynı yıl onaylandı
CEVABI GÖSTER →
AILO 87 (1993), ILO 98 (1952), ILO 151 (1993)
ILO 87 (1948, Türkiye 1993'te onayladı), ILO 98 (1949, Türkiye 1952'de onayladı), ILO 151 (1978, Türkiye 1993'te onayladı).
7.ILO'nun denetim mekanizmaları arasında hangisi sendikaların doğrudan şikâyet başvurusu yapabildiği organdır?
- AUzmanlar Komitesi
- BUygulama Komitesi
- CÖrgütlenme Özgürlüğü Komitesi
- DGenel Kurul
CEVABI GÖSTER →
CÖrgütlenme Özgürlüğü Komitesi
Örgütlenme Özgürlüğü Komitesi, sendikaların doğrudan şikâyet başvurusu yapabildiği organdır. Uzmanlar Komitesi hükümet raporlarını değerlendirir, Uygulama Komitesi ILO Konferansı'nda ciddi ihlalleri görüşür.
8.2012'deki 6289 sayılı Kanun reformunun arka planında hangi etken rol oynamıştır?
- AYalnızca iç siyasi talep
- BILO'nun kamu çalışanları sendikal hakları konusundaki tekrarlayan denetimi ve uluslararası baskı
- CAvrupa Birliği doğrudan müdahalesi
- DHiçbir dış etken yoktur
CEVABI GÖSTER →
BILO'nun kamu çalışanları sendikal hakları konusundaki tekrarlayan denetimi ve uluslararası baskı
Türkiye, kamu çalışanları sendikal hakları konusunda birden fazla kez ILO denetimine muhatap olmuştur. 2012 reformlarının (6289 sayılı Kanun) arka planında bu uluslararası baskı da yer alır.