Sağlık İş Kolu — Hemşirenin ve Doktorun Sendikal Dünyası
Kamu-özel statü ayrımı, döner sermaye, nöbet ücretleri ve sağlık koluna özgü toplu sözleşme talepleri.
Sınav Sorusu
Tahmini Süre
DERS
Bölüm 1 — Giriş
"Gece nöbetleri, hasta yükü, düşük ek ödeme. Sağlık çalışanları ağır koşullarda çalışıyor ve bunu herkes biliyor.
Ama hangi haklara sahip olduklarını biliyor muyuz? Sendika var mı, toplu sözleşme var mı, güvence var mı?
Sağlık iş kolunu 4688 çerçevesinde ele alıyoruz."
Bölüm 2 — Sağlık İş Kolu Kapsamı
4688 Md.5, kol 3: "Sağlık ve sosyal hizmetler."
Bu kapsamda: → Devlet hastaneleri, sağlık ocakları, ASM personeli (kamu statüsündeyse) → Hemşireler, sağlık memurları, laborantlar, eczacılar (kamu) → Sosyal hizmetler uzmanları, sosyal çalışmacılar → Halk sağlığı merkezi personeli
Kapsam dışında olanlar: → Özel hastane çalışanları (6356 kapsamında, işçi statüsünde) → Sözleşmeli değil, 4/B'li personel → yine de 4688 kapsamında olabilir, kadro türüne bak
Kendi statünü öğrenmek için atama kararnamene veya bordrona bak. "İşçi" yazıyorsa 6356, yazmıyorsa büyük ihtimalle 4688.
Bölüm 3 — Sendikalar
Sağlık kolundaki büyük sendikalar: → SES (Sağlık Emekçileri Sendikası — KESK bünyesi) → Sağlık-Sen (Memur-Sen bünyesi) → Türk Sağlık-Sen (Türkiye Kamu-Sen bünyesi)
Bu kolda da üyelik serbesttir. 4688 Md.14. Seçimi yaparken okulundaki sendikanın temsil gücüne, geçmiş toplu sözleşme başarılarına, yerel temsilci varlığına bakabilirsin.
Bölüm 4 — Güvence ve Kritik Maddeler
4688 Md.18 — Üyelik Güvencesi: Sağlık çalışanı olarak sendikaya üye olduğun için; → Farklı nöbet düzenlemesi yapılamaz → Sebepsiz başka kuruma tayin edilemezsin → Performans değerlendirmen etkilenmez
Bu güvence ihlal edilirse ne yaparsın? 4688 Md.22 kurum idari kuruluna şikâyet. İdare mahkemesine iptal davası.
Bölüm 5 — Toplu Sözleşmede Sağlık Kolu
Sağlık koluna özgü toplu sözleşme maddeleri: → Döner sermaye ek ödemeleri → Gece ve hafta sonu nöbet ücretleri → Şiddet riski tazminatı → Yıpranma payı → Yoğun bakım, ameliyathane gibi özel birimler için ek ödeme
Bu maddeler eğitim veya genel idare kolundakinden farklı — çünkü sağlık işinin koşulları farklı.
En fazla üyeye sahip sendika bu maddeleri görüşüyor. Masanın gücü üye sayısından geliyor.
Kapanış
"Sağlık kolunun haklarını artık biliyorsun. Sendika seçimi, güvence, toplu sözleşme.
Okulundaki ya da hastanendeki temsilciye ulaş. SEM'i takip et."
KENDİNİ SINA — 8 SORU
Bu modülün soru bankasının tamamı. Önce kendiniz cevaplayın, sonra gerekçesini açın — her cevabın yasal dayanağı yazılı.
1.Sağlık ve Sosyal Hizmetler kaçıncı hizmet koludur?
- A2
- B3
- C4
- D5
CEVABI GÖSTER →
B3
4688 Md.5, Sağlık ve Sosyal Hizmetler'i 3. hizmet kolu olarak sayar.
Dayanak: 4688 Md.5
2.Sağlık kolunun kapsamı dışında kalan grup hangisidir?
- ADevlet hastanesi hemşireleri
- BÖzel hastane çalışanları
- CHalk sağlığı merkezi personeli
- DSosyal hizmetler uzmanları
CEVABI GÖSTER →
BÖzel hastane çalışanları
Özel hastane çalışanları 6356 kapsamında, işçi statüsündedir — 4688 sağlık kolunun dışındadır.
Dayanak: 4688 Md.5
3.Bir sağlık çalışanı kendi statüsünü (4688 mi 6356 mı) öğrenmek istiyor. Nereye bakmalıdır?
- AMeslek odası kaydına
- BAtama kararnamesi veya bordrosuna — "işçi" yazıyorsa 6356
- CSendika üyelik formuna
- DHastane yönetmeliğine
CEVABI GÖSTER →
BAtama kararnamesi veya bordrosuna — "işçi" yazıyorsa 6356
Kendi statünü öğrenmek için atama kararnamene veya bordrona bak. "İşçi" yazıyorsa 6356, yazmıyorsa büyük ihtimalle 4688.
4.Sağlık kolunda faaliyet gösteren sendikalara örnek hangisidir?
- ASES, Sağlık-Sen, Türk Sağlık-Sen
- BEğitim-İş, Eğitim-Sen
- CBES, Memur-Sen büro sendikası
- DTüm Bel-Sen, Bem-Bir-Sen
CEVABI GÖSTER →
ASES, Sağlık-Sen, Türk Sağlık-Sen
SES (Sağlık Emekçileri Sendikası, KESK), Sağlık-Sen (Memur-Sen) ve Türk Sağlık-Sen (Türkiye Kamu-Sen) sağlık kolundaki büyük sendikalardır.
5.Md.18 güvencesi sağlık çalışanı için somut olarak ne sağlar?
- AOtomatik zam hakkı
- BFarklı nöbet düzenlemesi yapılamaz, sebepsiz tayin edilemezsin, performans değerlendirmen etkilenmez
- CÜcretsiz izin hakkı
- DEmeklilik yaşının düşürülmesi
CEVABI GÖSTER →
BFarklı nöbet düzenlemesi yapılamaz, sebepsiz tayin edilemezsin, performans değerlendirmen etkilenmez
Md.18 üyelik güvencesi: sağlık çalışanı olarak sendikaya üye olduğun için farklı nöbet düzenlemesi yapılamaz, sebepsiz başka kuruma tayin edilemezsin, performans değerlendirmen etkilenmez.
Dayanak: 4688 Md.18
6.Md.18 güvencesi ihlal edildiğinde başvurulabilecek iki yol nedir?
- AYalnızca Danıştay
- BMd.22 kurum idari kuruluna şikâyet ve idare mahkemesine iptal davası
- CYalnızca sendika genel kuruluna şikâyet
- DYalnızca Kamu Denetçisi'ne başvuru
CEVABI GÖSTER →
BMd.22 kurum idari kuruluna şikâyet ve idare mahkemesine iptal davası
Güvence ihlal edilirse: 4688 Md.22 kurum idari kuruluna şikâyet veya idare mahkemesine iptal davası açılabilir.
Dayanak: 4688 Md.22
7.Sağlık koluna özgü toplu sözleşme maddeleri arasında hangisi YER ALMAZ?
- ADöner sermaye ek ödemeleri
- BŞiddet riski tazminatı
- CEk ders ücreti
- DYıpranma payı
CEVABI GÖSTER →
CEk ders ücreti
Ek ders ücreti eğitim kolunun özgün talebidir. Sağlık kolunda: döner sermaye ek ödemeleri, gece/hafta sonu nöbet ücretleri, şiddet riski tazminatı, yıpranma payı, özel birim ek ödemesi.
8.Sağlık kolundaki toplu sözleşme maddelerinin eğitim veya genel idare kolundakinden farklı olmasının nedeni nedir?
- ASağlık çalışanları daha az sayıdadır
- BSağlık işinin koşulları (nöbet, risk, yoğun bakım gibi özel birimler) farklıdır — bu farklılık toplu sözleşme taleplerine yansır
- CSağlık kolu toplu sözleşme hakkına sahip değildir
- DSağlık Bakanlığı ayrı bir kanunla yönetilir
CEVABI GÖSTER →
BSağlık işinin koşulları (nöbet, risk, yoğun bakım gibi özel birimler) farklıdır — bu farklılık toplu sözleşme taleplerine yansır
Sağlık işinin koşulları eğitim veya genel idare kolundan farklıdır — bu yüzden döner sermaye, nöbet ücreti, şiddet riski tazminatı gibi maddeler bu kola özgüdür.