Kütüphane Emekçilerinin Hukuki Hakları
Milli Kütüphane, il ve ilçe halk kütüphaneleri çalışanları için kapsamlı hak rehberi. Kadro güvenceleri, çalışma koşulları ve sendikal haklar.
Türkiye'de Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Milli Kütüphane ile 81 ilde faaliyet gösteren il ve ilçe halk kütüphanelerinde çalışan emekçiler, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu kapsamında sendikal haklara sahiptir. Kültür iş kolunda (iş kolu no: 6) yer alan bu çalışanlar, Kültür Emek-Sen çatısı altında örgütlenebilir ve toplu sözleşme güvencesinden yararlanabilir.
Kapsam: Kim Üye Olabilir?
Kütüphaneci
Bilgi-belge yönetimi alanında lisans veya lisansüstü mezunu olup kütüphane hizmetlerini yürüten uzman kadro.
Kütüphane Teknisyeni
Kütüphane hizmetlerinde teknik destek sağlayan, kataloglama ve ödünç verme süreçlerini yöneten personel.
Arşiv Uzmanı
El yazmaları, nadir eserler ve dijital arşiv koleksiyonlarının korunması ve erişimiyle ilgilenen uzmanlar.
Bibliyograf ve Araştırmacı
Ulusal bibliyografya çalışmalarını yürüten, koleksiyon geliştirme ve referans hizmetlerini sağlayan uzmanlar.
Bilgi İşlem ve Dijitalleştirme Uzmanı
Kütüphane otomasyon sistemlerini yöneten, dijitalleştirme projelerinde görev alan teknik personel.
İdari ve Destek Personeli
Okuyucu hizmetleri, güvenlik, temizlik ve genel idare birimlerinde çalışan kamu görevlileri.
Temel Haklar ve Güvenceler
Sendikalaşma ve Toplu Sözleşme Hakkı
Kültür Bakanlığı'na bağlı kütüphanelerde çalışan tüm kamu görevlileri, 4688 sayılı Kanun kapsamında Kültür Emek-Sen'e üye olabilir. Üye sayısı yeterli eşiği aştığında toplu sözleşme masasına oturma hakkı doğar.
4688 Sayılı KanunKadro Güvencesi
Kadrolu kütüphane çalışanları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında görev güvencesine sahiptir. Haklı bir gerekçe ve yasal süreç işletilmeden görevden alınamazlar.
657 Sayılı DMKEk Gösterge ve Tazminatlar
Kütüphaneci kadrosu, özel hizmet tazminatı ve ek gösterge haklarından yararlanır. Milli Kütüphane'de görev yapan uzmanlara ek tazminat imkânı tanınmıştır.
657 Sayılı DMK, Ek Md. 13Yıllık İzin Hakkı
Hizmet süresine bağlı olarak 20-30 gün arasında yıllık ücretli izin hakkı mevcuttur. İzin kullanılmadığı durumlarda hizmet bitimine kadar devredilir; emeklilikte para olarak ödenmez, bu nedenle izinlerin zamanında kullanılması önerilir.
657 Sayılı DMK, Md. 102Ergonomik Çalışma Koşulları
Uzun süre oturarak çalışan kütüphane personeli için 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında ergonomik düzenleme yapılması zorunludur. Ekran başı çalışma, göz muayenesi ve duruş düzenlemesine ilişkin standartlar kamu kurumları için de geçerlidir.
6331 Sayılı İSG KanunuDisiplin ve İtiraz Hakkı
Disiplin soruşturmasına maruz kalan personel, sendika temsilcisi eşliğinde savunma yapma ve disiplin kurulu kararına itiraz etme hakkına sahiptir. Kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir.
657 Sayılı DMK, Md. 135Sık Sorulan Sorular
Halk kütüphanesi çalışanı Kültür Emek-Sen'e üye olabilir mi?
Evet. Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı il ve ilçe halk kütüphanelerinde görev yapan tüm kamu görevlileri, kültür iş kolunda çalıştığından Kültür Emek-Sen'e üye olabilir. Üyelik online form aracılığıyla ya da yerel temsilcimiz üzerinden gerçekleştirilir.
Üniversite kütüphanesi çalışanı da üye olabilir mi?
Hayır. Üniversite kütüphaneleri YÖK'e bağlı olduğundan eğitim iş kolunda yer alır ve farklı sendikalar kapsamındadır. Kültür Emek-Sen yalnızca Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesindeki kütüphane çalışanlarını temsil eder.
Kütüphaneci kadrosuna geçiş nasıl yapılır?
Kütüphaneci kadrosu için KPSS puan sıralamasına göre Kültür Bakanlığı'nın açtığı atama ilanlarına başvurulur. Mezun olunan alan (bilgi-belge yönetimi, kütüphanecilik) belirleyicidir. Mevcut personelin unvan değişikliği sınavları ile kadro değişikliği de mümkündür.
Uzak bir kütüphaneye atandım, itiraz edebilir miyim?
Atama ve nakil işlemleri idari takdir yetkisi kapsamındadır; ancak özel durumlar (sağlık, eş durumu, bakıma muhtaç aile bireyi) gerekçesiyle yer değişikliği talep edilebilir. Mevzuata aykırı atamalarda idare mahkemesine yürütmeyi durdurma talepli itiraz hakkı mevcuttur.
Nadir eser veya el yazması koleksiyonuyla çalışmak farklı bir statü gerektiriyor mu?
Nadir eser ve el yazmalarına erişim, kurum içi yetkilendirme ile düzenlenir. Bu alanda görev yapan uzmanlar için ek tazminat veya özel hizmet tazminatı imkânı mevcuttur; ancak standart bir ayrı statü öngörülmemiştir. Konuya ilişkin haklar için sendikanızla iletişime geçebilirsiniz.
Kütüphane çalışanı gece vardiyasında çalıştırılabilir mi?
Kamu kütüphaneleri genellikle gündüz saatlerinde hizmet verir ve gece vardiyası uygulanmaz. Olağandışı görevlendirme halleri için 657 sayılı Kanun'un nöbet hükümleri ve ek ödemelere ilişkin mevzuat uygulanır.
Dijitalleştirme projesinde görev alıyorum, ek ödeme var mı?
Dijitalleştirme görevleri çoğunlukla mevcut kadronun olağan iş kapsamında yürütülmektedir. Proje kapsamında ayrıca görevlendirme yapılması ve fazla mesaiye yol açması durumunda ek ödeme hakkı doğabilir. Proje görevlendirme yazınızı inceleyerek sendikanıza danışmanızı öneririz.
Lisans mezunuyum ama ortaöğretim mezunuyla aynı kadroya atandım. İtiraz edebilir miyim?
Bu, kütüphaneci kadrosu tanımındaki yapısal bir sorundur. Lisans (bilgi-belge yönetimi / kütüphanecilik) mezunlarına ait olması gereken kadrolar zaman zaman ortaöğretim mezunlarına da açılmakta; bu durum hem unvan hem ücret eşitsizliğine yol açmaktadır. Atama işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesine başvurabilirsiniz. Kültür Emek-Sen bu sorunda toplu girişimler yürütmekte ve bireysel davalara da destek vermektedir.
Sözleşmeli kütüphaneciyim, kadroya geçiş hakkım var mı?
657 sayılı Kanun'un 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personelin kadroya geçişi, dönemsel yasal düzenlemelerle mümkün olmaktadır. Kültür Bakanlığı bünyesinde 2024 itibarıyla sözleşmeli kütüphaneci alımları yapılmış olup bu pozisyonlar için kadroya geçiş taleplerini sendika aracılığıyla toplu şekilde iletmek bireysel başvurudan daha etkilidir.
Maaşım yetersiz, emsal kadrolarla neden bu kadar fark var?
Kütüphaneci kadrosu, sahip olduğu uzmanlığa kıyasla düşük ücretlendirilen meslekler arasında gösterilmektedir. 2024 itibarıyla aylık maaş 39.000 TL civarındadır. Ücret iyileştirmesi bireysel değil toplu sözleşme yoluyla sağlanır. Kültür Emek-Sen'e üye olarak toplu sözleşme müzakerelerinde sesinizi duyurabilirsiniz.
İlgili Mevzuat
Hakkın konusunda danışmak ister misin?
Kültür Emek-Sen olarak sektörünüzdeki her hukuki soruda yanınızdayız. Ücretsiz danışma ve destek için bizimle iletişime geçin.