Ülkemiz Sanatçılarının Sesi Dünya Sahnesinde: Kültür Emek-Sen ve Birleşik Kamu-İş'ten Sofya'da Tarihi Adım

Dünyada müzisyenlerin en büyük örgütlü kuruluşu olan, 1948 yılında Zürih'te kurulan ve 70 ülkede örgütlü Uluslararası Müzisyenler Federasyonu (FIM - Fédération Internationale des Musiciens), 1-3 Kasım 2026 tarihlerinde Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da 21. FIM Avrupa Grubu Toplantısı'nı gerçekleştirdi. UBMD (Bulgaristan Müzik ve Dans Sanatçıları Sendikası) ev sahipliğinde düzenlenen bu tarihi buluşmada, Türkiye'deki kamu sanatçıları ve müzik kurumları adına ilk kez resmi temsil sağlandı.

Bulgaristan Ulusal Tiyatrosu'nda gerçekleşen konser ve kültürel etkinliklerin de yer aldığı 3 günlük yoğun programlı zirveye; Kültür Emekçileri Sendikası (Kültür Emek-Sen) adına Genel Başkan Yavuz Demirkaya ile Hukuk Sekreteri / MYK Üyesi Burç Balcı ve Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu adına Hukuk Sekreteri / MYK Üyesi Hakan Boyar katıldı. Toplantıda heyet adına söz alan Kültür Emek-Sen Hukuk Sekreteri Burç Balcı, FIM'in resmi standartlarında hazırlanan "Ülke Durum Raporu" (Country Report) sunumunu gerçekleştirdi. İngilizce olarak yapılan sunum, simultane olarak 3 farklı dilde katılımcılara aktarıldı.

Kritik Oturumlar ve Küresel Müzik Gündemi

Toplantı boyunca müzisyenlerin dünya genelinde karşılaştığı güncel hukuki, teknik ve ekonomik sorunlar uzman panellerde ele alındı:

• —Müzik Aletlerinin Uçaklarda Taşınması: AB düzenlemeleri kapsamında enstrümanların kabin bagajı olarak taşınmasına ilişkin yeni standartlar ve yaşanan pratik zorluklar değerlendirildi.
• —Müzisyen Sağlığı, Stres ve Ruh Sağlığı: Hollanda (NTV), Almanya (ver.di) ve İngiltere (UKMU) sendika temsilcilerinin katılımıyla müzisyenlerde stres, anksiyete, kas-iskelet rahatsızlıkları ve iş sağlığı çözümleri tartışıldı.
• —Dijital Yayın ve Yapay Zekâ (AI) Tehdidi: Belçika (PlayRight), İspanya (AIE), Polonya (ZAMiP), Danimarka (Dansk Musiker Forbund), İsveç (SAMI), Yunanistan (Apollo) ve Fransa (Spedidam) temsilcilerinin katıldığı panellerde; MÜYORBİR (Müzik Yorumcuları Meslek Birliği) Genel Sekreteri Murat Yıldız da panel konuşmacısı olarak yer aldı. 2019 CDSM Yönergesi, dijital akış (streaming) telifleri, üretken yapay zekâ (generative AI) şirketlerinin müzik kayıtlarını izinsiz işlemesi ve hak sahiplerinin manevi/kişilik haklarının korunması masaya yatırıldı. Yapay zekâ şirketlerinden zorunlu telif alınması ve sektör ekonomisine aktarılması hedefleri vurgulandı.
• —Brexit ve Uluslararası Turne Engelleri: Dolaşım kısıtlamalarının turne müzisyenleri üzerindeki ekonomik etkileri ve yeni araştırmalar sunuldu.
• —Gürültü Yönergesi ve Sahne Ergonomisi: Gürültü Yönergesi'nin (Noise Directive) kabulünden 20 yıl sonra orkestralarda ve sahnelerde uygulanan pratik iş sağlığı çözümleri değerlendirildi.

Türk Sanatçılarının Sistemik Sorunları Masada

FIM Başkanı John Smith (İngiltere), FIM Genel Sekreteri Benoît Machuel (Fransa) ve FIM Başkan Yardımcıları Tino Gagliardi (ABD), Karin Inde (İsveç), Edith Katiji (Zimbabve), Irene Monterroso (Kosta Rika) ile Beat Santschi (İsviçre) başkanlığında yürütülen oturumlarda Türkiye raporu kapsamlı şekilde aktarıldı.

Türkiye'deki devlet senfoni orkestraları, opera ve bale müdürlükleri, korolar ile geleneksel sanat topluluklarında yaşanan 4/B prekar, düşük ücretli ve güvencesiz istihdamı, grev hakkından yoksun sendikal mevzuat (4688 sayılı Kanun), istihdam modelleri ve gelir eşitsizliği, meslek hastalıkları ve yayın kuruluşları ile dijital mecralardaki telif hakkı kayıpları uluslararası delegasyona sunuldu.

Zirve ardından Kültür Emek-Sen, 2027 yılında Fransa'nın başkenti Paris'te düzenlenmesi planlanan ve dünya genelindeki orkestra sanatçılarının çalışma koşulları, mesleki hakları ile yapısal sorunlarının kapsamlı olarak masaya yatırılacağı FIM Uluslararası Orkestra Zirvesi'ne de davet aldı.

"Uluslararası Standartlar İçin Mücadeleye Devam"

Toplantı sonrası Kültür Emek-Sen'den yapılan açıklamada, 1948'den beri 5 kıtadan, dünyanın 50 ülkesinden sendikaların üye olduğu FIM'de bugüne kadar kamu sanatçılarımızın temsil edilmediği, dolayısıyla tarihi bir ilk adım atıldığı ifade edildi. Açıklamada ayrıca Kültür Emek-Sen'in bir yandan güçlü bir sınıf sendikacılığı tecrübesine sahipken, kültür-sanat alanındaki meslek sendikacılığı boyutunda da yönetiminde yer alan farklı alanlardan sanatçılar ve düşün insanlarıyla ciddi bir varlık gösterdiği, ortak bir sanatsal dil ve güçlü bir temsiliyet yetisi oluşturduğu belirtildi.

Açıklamada, "Aldığımız davet, ülkemizdeki kamu sanatçılarının çalışma koşullarını Avrupa standartlarına taşımak adına, orkestra sanatçılarının sesinin küresel ölçekte duyurulması ve FIM ile ortak çözümler geliştirilmesi adına tarihi bir devamlılık sağlayacaktır. Elde ettiğimiz veri ve temasları kamuoyumuzla paylaşmaya devam edeceğiz. Kültür Emek-Sen sanat emekçilerinin salt ulusal değil, uluslararası alanda da sesi olmaya devam edecektir" denildi.

Kültür Emekçileri Sendikası (Kültür Emek-Sen) Merkez Yönetim Kurulu